Kiedy ITD uzna Twój przewóz za regularny?

Może się zdarzyć, że przewozy są wykonywane na stałych trasach, ale ich godziny dość często podlegają zmianom. Czy wówczas takie przewozy możemy uznać za regularne?

Sądy orzekające w takich sprawach prezentują dwie różne interpretacje przepisów. Według jednej linii orzeczniczej, aby można było uznać przewóz za regularny czy też regularny specjalny, musi istnieć możliwość ustalenia stałego, niezmiennego rozkładu jazdy. Takiego, który wiąże się z zatrzymywaniem autobusu na określonych przystankach i może być zaakceptowany przez organ, który udzieli zezwolenia.

Według tej linii orzeczniczej nie można mówić o regularności przewozu, jeżeli umowa, na podstawie której realizowane są przewozy, daje możliwość wprowadzania zmian w zakresie tras autobusów, miejsc przystanków czy też godzin odjazdu i przyjazdu, w zależności od potrzeb. Taki przewóz należałoby zatem traktować jako przewóz okazjonalny.

W tych orzeczeniach podkreśla się także, że cechą charakterystyczną przewozów regularnych jest to, iż przewoźnik zajmuje dominującą pozycję w odniesieniu do podmiotów, które korzystają z jego usług. Ta dominująca pozycja przejawia się w tym, że to przewoźnik ustala cenniki, godziny odjazdów i przystanki, a klient musi się tym ustaleniom podporządkować. Jeżeli natomiast klient (osoba zamawiająca przewóz) ma wpływ na przewoźnika, np. może żądać zmian, w zależności od własnych potrzeb, to wówczas nie ma mowy o przewozach regularnych.

ITD uznaje inną interpretację

Musisz jednak wiedzieć, że część sądów orzeka zupełnie inaczej. Co więcej - tę właśnie interpretację stosuje też ITD . Zgodnie z nią, aby dany przewóz był uznawany za przewóz regularny, nie musi spełniać wszystkich warunków charakterystycznych dla przewozów regularnych. Wystarczy, że przewozy mają jedną podstawową cechę - regularność, czyli cykliczne (w określonych odstępach czasu) wykonywanie usługi. Przy przewozach regularnych specjalnych dodatkowym wymogiem jest przewożenie określonej kategorii osób, bez innych pasażerów. Kwestia zmiany przystanków, godzin lub tras przejazdów, w zależności od potrzeb klientów, nie ma żadnego wpływu na to, czy przewóz będzie uważany za regularny.

Zwolennicy tej interpretacji podkreślają, że jeśli przyjmie się inną wykładnię przepisów, to będzie można łatwo uniknąć zakwalifikowania przewozu jako przewozu regularnego. Wystarczy zatrzymać się w miejscu innym niż przystanek lub też co jakiś czas nieznacznie zmieniać niektóre godziny odjazdów z poszczególnych przystanków. A zatem przedsiębiorcy z łatwością mogliby obchodzić prawo.

Wskazano w nim wprost, jakie przewozy należy traktować jako przewozy regularne specjalne. Są to m.in.: przewóz pracowników na trasie między domem a miejscem pracy oraz przewóz uczniów i studentów do i z instytucji edukacyjnej. Ponadto w przepisie tym wyraźnie napisano: "Fakt, że przewozy regularne specjalne mogą być zróżnicowane w zależności od potrzeb użytkowników, nie ma wpływu na ich zaliczenie do usług regularnych".

Sądy podkreślają, że interpretacja, zgodnie z którą przewozy podlegające zmianom, w zależności od potrzeb klientów, nie są przewozami regularnymi, byłaby sprzeczna z ustawodawstwem unijnym i ideami wspólnotowymi. Na wątpliwości przewoźników, że w takiej sytuacji trudno jest ustalić jednolity rozkład jazdy i uzyskać zezwolenie, ITD i prezentujące tę linię sądy administracyjne odpowiadają, że jest to sprawa przedsiębiorcy - tak ułożyć swoje stosunki ze zleceniodawcą i tak zorganizować przewozy, aby istniała możliwość uzyskania zezwolenia.

Gdy zostaniesz ukarany...

Jeżeli ITD nałoży na Ciebie karę w takiej sytuacji, warto odwołać się do sądu. Co prawda ITD preferuje tę drugą, bardziej surową dla przedsiębiorcy linię orzeczniczą, ale składy sądów są w tym zakresie podzielone. Masz zatem szansę, że sąd rozpoznający Twoją sprawę uznaje tę pierwszą interpretację, a wówczas decyzje ITD zostaną uchylone.

Więcej na ten temat znajdziesz w artykule "Krajowe przewozy regularne w praktyce cz. 1" w aktualizacji 72 "Poradnika Przewoźnika" .

Michał Petranik
prawnik,
specjalista w zakresie
transportu drogowego,
asystent sędziego w WSA w Warszawie